Centrum Powiadamiania Kryzysowego 24/7 - od danych do ostrzeżenia, zanim wydarzy się kryzys

Trzeci poziom systemu rozwijanego przez konsorcjum CELiUS i IBM Polska to działające w trybie ciągłym centrum monitoringu i wczesnego ostrzegania, które łączy duże modele językowe, głębokie uczenie maszynowe i algorytmy predykcyjne, aby prognozować sytuacje kryzysowe z wyprzedzeniem od 6 do 72 godzin - dla miast, województw, a docelowo w skali ogólnopolskiej.

Problem: informacja, która przychodzi za późno.

Dane zapowiadające większość kryzysów istnieją na długo przed samym zdarzeniem - problem w tym, że są rozproszone i nikt ich ze sobą nie łączy. Ostrzeżenie meteorologiczne trafia na skrzynkę mailową urzędu, odczyty poziomu wody w lokalnym cieku żyją we własnym systemie, sygnały o narastającej dezinformacji krążą w mediach społecznościowych, a anomalia w sieci energetycznej jest widoczna tylko dla jej operatora. Każdy z tych sygnałów z osobna wygląda niegroźnie. Ich korelacja - prognoza intensywnych opadów, wysoki stan retencji i zbliżający się szczyt fali, składa się na obraz zagrożenia którego niewielu dyżurnych jest w stanie zbudować ręcznie, na podstawie kilkunastu niepowiązanych źródeł.

Rozwiązanie: stały monitoring z predykcją i oceną ryzyka.

Centrum Powiadamiania Kryzysowego monitorujące 24 godziny i 7 dni w tygodniu, zasilane będzie w czasie rzeczywistym danymi z heterogenicznych źródeł: prognoz i pomiarów meteorologicznych (m.in. IMGW-PIB, ECMWF), czujników hydrologicznych IoT na rzekach i zbiornikach retencyjnych, obrazowania satelitarnego, monitoringu mediów i agencji informacyjnych, analizy trendów w mediach społecznościowych oraz sygnałów z infrastruktury energetycznej, telekomunikacyjnej i transportowej. Silnik analityczny będzie klasyfikował każde zdarzenie, poddawał je wielowymiarowej ocenie punktowej (risk scoring), korelował sygnały z różnych domen w jeden obraz zagrożenia i z wykorzystaniem modeli szeregów czasowych oraz wykrywania anomalii, będzie prognozował eskalację w horyzoncie od 6 do 72 godzin. Po przekroczeniu progu ryzyka alert trafi do operatora dyżurnego lub bezpośrednio do właściwych służb, kanałami od telefonii IVR, przez SMS i e-mail, po powiadamianie masowe. Osobną funkcją Centrum będzie wczesne wykrywanie dezinformacji: analiza treści pozwala zidentyfikować narastającą plotkę, na przykład o rzekomym skażeniu wody zanim zdominuje przekaz, a system przygotowuje projekt komunikatu, który rzecznik zatwierdzi i opublikuje w kilkanaście minut zamiast po wielu godzinach.

 

Suwerenność technologiczna zamiast czarnej skrzynki.

W warstwie modeli konsorcjum świadomie odchodzi od spotykanego na rynku podejścia, w którym elementem centrów kryzysowych są modele dostawców spoza Unii Europejskiej o niejasnym reżimie kontroli. W infrastrukturze krytycznej takie rozwiązanie jest trudne do obrony - zarówno prawnie, jak i operacyjnie. Zamiast tego Centrum opierać się będzie na modelach klasy enterprise z pełną kontrolą licencyjną, z opcją modeli otwartych rozwijanych w Polsce tam, gdzie priorytetem jest język polski i suwerenność danych. Wszystkie modele pracować będą w architekturze zamkniętej, a każda rekomendacja pozostanie audytowalna i będzie podlegała zatwierdzeniu przez człowieka.

Technologie i współpraca CELiUS + IBM Polska

Warstwa danych Centrum oprze się na IBM watsonx.data i Cloud Pak for Data - technologiach zaprojektowanych do łączenia heterogenicznych źródeł w jeden zarządzany zasób analityczny. Warstwę predykcyjną stworzą duże modele językowe klasy enterprise IBM Granite, modele głębokiego uczenia i szeregów czasowych oraz algorytmy wykrywania anomalii, a nad jakością i dokumentacją modeli czuwać będzie watsonx.governance. Za ciągłość pracy platformy w trybie 24/7 odpowiedzialne będą IBM Instana i Turbonomic, bezpieczeństwo zapewni IBM QRadar SIEM z zespołem X-Force, a dane pozostają w modelu on-premise lub chmury suwerennej. W podziale ról konsorcjum w trakcie wdrożenia rozwiąznia IBM Polska odpowiada za fundament AI, dane i infrastrukturę, natomiast CELiUS - za warstwę operacyjną: procedury dyżurne, konsolę operatorów, kanały powiadamiania oraz integrację Centrum z pracą realnych sztabów i służb.

Wartość: czas, którego dziś nikt nie ma.

Dla samorządu Centrum oznacza zmianę fundamentalną: sztab dowiaduje się o zagrożeniu z wyprzedzeniem liczonym w godzinach lub dobach, a nie od pierwszego telefonu mieszkańca. Jednostka, która uruchamia Centrum, zyskuje pozycję regionalnego lidera wczesnego ostrzegania i realne narzędzie ochrony ludności. Dla firm - operatorów sieci, przedsiębiorstw komunalnych, przemysłu i logistyki - to usługa stałego monitoringu zagrożeń dla ich infrastruktury i łańcuchów dostaw: wiedza o tym, że za 48 godzin trzeba będzie zabezpieczyć obiekt, przesunąć zapasy albo zmienić trasy, ma bezpośrednie przełożenie na ograniczenie strat.